GAP Silvan Projesi’nde  Bütünleşik Bölgesel Kalkınma hedefi tutturulmalı.

Dursun Yıldız

Direktör

15 Şubat 2025

GAP Eylem Planı’nın öncelikli dönüşüm projeleri arasında yer alan Silvan Projesi, Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) Atatürk Barajı’ndan sonraki en büyük sulama yatırımı olup; tamamlandığında 200 bin hektarın üzerinde tarım alanını suyla buluşturmayı ve bölgedeki tarımsal katma değeri önemli ölçüde artırmayı hedefliyor. Tamamlanmak üzere olan Silvan Barajı, sahip olduğu teknik kapasitenin yanı sıra bölgenin ekonomik, sosyal ve mekânsal yapısını dönüştürecek stratejik bir kalkınma yatırımı olarak öne çıkıyor.

Silvan Projesi’nin tamamlanması sonrası yaratacağı çok boyutlu dönüşümü analiz etmek ve buna göre bir yol haritası oluşturmak için 18 Aralık 2025 tarihinde Diyarbakır’da gerçekleştirilen çalıştay büyük önem taşımaktadır. Çalıştayda  Silvan Projesi’nin tarımsal üretim, ekonomik yapı, sosyal yaşam, mekânsal gelişim ve çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki potansiyel etkilerinin  bütüncül bir yaklaşımla ele alındığı açıklanmıştır.

Bütünleşik kalkınma ve tarıma dayalı sanayileşme önemli

Silvan Projesi’nin su kaynakları yönetimi, tarımsal verimlilik, kırsal kalkınma, istihdam, göç dinamikleri ve ekosistem üzerindeki etkileri daha geniş platformlarda ele alınarak yerel ihtiyaçlar ve bölgesel gerçeklerle uyumlu uygulanabilir sonuçlar elde edilmelidir.

GAP’ta bugüne kadar  sulamaya açılan alanlar ve uygulanan programlardan elde edilen olumlu ve olumsuz deneyimler de dikkate alınarak  Silvan Projesi’nden beklenen bölgesel dönüşüm sağlanmalıdır.

29 Aralık 2024 tarihinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sn. Cevdet Yılmaz başkanlığında Şanlıurfa’da gerçekleştirilen Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nda GAP ele alınmıştı. Yapılan açıklamada GAP’ın  bölge kalkınmasına olan etkisinin artırılması gerektiği  ve bu süreçte tarımın itici güç olmasına yönelik çalışmaların hızlandırılacağı  belirtilmişti. Bu açıklama   GAP’ın bölge kalkınmasına olan etkisini  ve bu süreçte tarımın itici güç olmasının önemini tekrar ortaya koymuştur.

Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nun 2024 yılının sonunda  açıkladığı hedeflerin gerçekleşmesi bölge ve ülkemiz için çok önemlidir. GAP’ta sulamaya açılan alanlar artarken sulama-nema ilişkisi de gözetilmelidir. Bu kapsamda  istihdam alanı yaratan, gelir dağılımındaki dengesizliği azaltan küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi, piyasalara ulaşımın artırılması, teknoloji, bilgilendirme  gibi çalışmalar  da birlikte yürütülmelidir. Bu kapsamda GAP’a olan bakış yenilenmeli ve tarıma dayalı sanayiye devlet desteği artırılmalıdır. Bunun yanı sıra  yeni teknoloji ile organik tarım, modern tarımsal sulamada yenilenebilir enerji projeleri, etkin kooperatifçilik, çiftçi eğitimi  gibi  çeşitli alanlara yönelik uygulamalar hızlanarak sürdürülmelidir. Ürün planlaması, pazarlama ve ihracat ilişkilerine yönelik çalışmaların etkinliği artırılmalıdır.

Bu kapsamda baraj,tünel sulama sistemi gibi mühendislik altyapıları tamamlanmak üzere olan  ve 200.000 hektarı aşan bir sulama projesine sahip Silvan Projesi’nde birbirini tamamlayan adımlar atılmalıdır. Bu nedenle projenin bütünleşik bir anlayışla ele alındığını gösteren Silvan Projesi Çalıştayı’nın sonuçlarının uygulanması çok önemlidir. Bu konuda  teklif  ihalesi yeni açılan  GAP Ekonomik, Kültürel ve Sosyal Kalkınma Projelerinin seçimi ,takibi ve sonuçlarının uygulamaya geçirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Silvan Projesi GAP kapsamında bütünleşik kırsal kalkınma hedefi doğrultusunda hızla ilerleyen ve sonuç alınan bir proje olmalıdır.

İklim değişikliği ve  bölgedeki  yeni jeopolitik durum GAP’ın stratejik ve ekonomik önemini çok artırmıştır. Planlarda yer aldığı gibi  bölgenin tarım ve tarıma dayalı sanayiler yönünden bir ihracat üssü olması mümkün ve gereklidir. Bunun için de bölgede tarım sektörünün  kalkınmanın itici gücü olmasının önündeki sorunların çözülmesi gerekmektedir.

GAP’ta istihdamın artırılması, yerel üretim kapasitesinin güçlendirilmesi ve girişimciliğin desteklenmesine yönelik  yeni açıklanan GAP Entegre Kırsal Kalkınma Programı hızla uygulamaya konmalıdır.

Su Politikaları Derneği olarak yayınladığımız Araştırma Dizisi:7 “Sulama ve Bölgesel Kalkınma -Projede Sulamanın Sonuçları “ raporumuzda tarımsal üretime dayalı sanayileşme ve bütünleşik bölgesel kalkınma  konusu GAP genelinde ele alınarak incelenmiş görüş ve önerilerimiz belirtilmiştir.