10 Şubat 2026

 

Kazakistan ve Kırgızistan, hidrometeoroloji alanındaki resmi işbirliğini yenileyerek, büyük rezervuarlar ve sınır aşan nehirler hakkındaki önemli hidrolojik verilerin paylaşımı konusunda anlaştılar. Yetkililer, bu gelişmenin bölgesel sel yönetimi ve tarımsal planlama için hayati önem taşıdığını belirtiyor.

Anlaşma, tamamı Kırgızistan’da bulunan ancak Kazakistan’daki aşağı havza su teminini doğrudan etkileyen Kirov, Orto-Tokoy ve Toktogul barajlarına ilişkin veri alışverişini kapsıyor.

İmza töreni 9 Şubat’ta Astana’da gerçekleşti. Kırgızistan Acil Durumlar Bakan Birinci Yardımcısı Mambetov Muratovich ve Kazakistan Su Kaynakları ve Sulama Bakan Birinci Yardımcısı Nurlan Aldamzharov, Kazhydromet ile Kırgızistan Hidrometeoroloji Servisi arasında 2026-2028 yılları arasında geçerli olacak bir iş birliği programını onayladılar.

Anlaşmanın Temel Bileşenleri

Üç yıllık program şunları içermektedir:

• Ortak nehirler ve rezervuarlar hakkındaki hidrolojik verilerin düzenli olarak paylaşılması
• Havza akışı ve su birikiminin birlikte tahmin edilmesi
• Karşılıklı tehlike ve fırtına uyarıları
• Bilimsel ve teknik işbirliği
• Kurumlar arası profesyonel bilgi alışverişi

Aldamzharov, anlaşmayı “su diplomasisi”nin bir başarısı olarak nitelendirerek, özellikle su akışının en yüksek olduğu ve sel riskinin yüksek olduğu dönemlerde, aşağı havzadaki nüfus ve altyapıyı korumak için zamanında veri elde etmenin kritik önem taşıdığını vurguladı.

Kırgızistan Su Altyapısının Stratejik Rolü

Kırgızistan, Orta Asya’nın su sisteminde yukarı havzada önemli bir rol oynamakta olup, Çu, Talas ve Sir Darya nehirleri aracılığıyla güney Kazakistan’ın Türkistan, Kızılorda ve Jambıl bölgelerine mevsimlik sulama suyu sağlamaktadır.

Veri paylaşım anlaşmasına dahil edilen rezervuarların her biri farklı bir stratejik fonksiyona hizmet etmektedir:

• Kirov Barajı: Kırgızistan’ın Talas bölgesinde, Kazakistan sınırına yakın konumdadır; her iki taraftaki tarım arazilerinin sulanması için hayati öneme sahiptir.
• Orto-Toköy Barajı: Kazakistan’a doğru akan Çu Nehri üzerinde yer alan baraj, aşağı havzadaki tarım için mevsimlik su teminini düzenler.
• Toktogul Barajı: Kırgızistan’ın en büyük barajı olup, Orta Asya’nın Kazakistan ve Özbekistan’ı besleyen başlıca su yollarından biri olan Sir Darya’nın ana kolu Naryn Nehri üzerinde yer almaktadır.

Kazakistan Su Kaynakları Bakanlığı’na göre, 2025 büyüme sezonunda Jambıl bölgesi, mevcut su tahsis çerçeveleri kapsamında Çu Nehri’nden 160 milyon metreküp ve Talas Nehri’nden 427,5 milyon metreküp su almıştır.

Büyüme Mevsimi Öncesinde Su Stresi

Yetkililer, Sir Darya havzasında düşük su seviyelerinin devam ettiğini belirtiyor. Naryn-Sir Darya sistemine gelen su miktarındaki azalma, yaklaşan tarım sezonunda sulama güvenilirliğini tehdit ediyor. Toktogul Barajı’nın rekor düşük seviyelere yaklaşması, aşağı havzadaki çiftçiler için riskleri artırıyor.

Buna karşılık, Güney Kazakistan’daki tarım yetkilileri, su tasarrufu sağlayan sulama teknolojilerinin benimsenmesini, su yoğunluğu yüksek ürünlerden uzaklaşılmasını ve kuraklığa dayanıklı çeşitlere daha fazla güvenilmesini savundu; bu adımlar, güvenilir hidrolojik tahminlere erişimi giderek daha acil hale getiriyor.

Sergey Kwan

Kaynak:https://timesca.com/kazakhstan-and-kyrgyzstan-resume-data-sharing-on-reservoirs-and-transboundary-rivers/